Κυριακή, 18 Ιουνίου 2017

Δραστηριότητες για βρέφη (12-18 μηνών)

   
 Το μικρό σας έχει αρχίσει να κινείται πολύ περισσότερο και να εκφράζεται. Έτσι είναι γεμάτο ενθουσιασμό και μερικές φορές γεμάτο πείσμα! Μάθετε ποια παιχνίδια του προσφέρουν στήριξη για τα πρώτα του βήματα, δίνοντάς του την απαραίτητη αυτοπεποίθηση. Υπάρχουν παιχνίδια και δραστηριότητες που θα βοηθήσουν το μωρό σας να πάρει ιδέες και να μάθει να ανταποκρίνεται στους γύρω του κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού.



Τι μπορεί να κάνει σε αυτή την ηλικία;


1) Το παιδί σας μπορεί πια να περπατάει και αισθάνεται περήφανο για αυτό
2) Του αρέσει να απασχολεί τον εαυτό του και να εξερευνεί τα πάντα
3) Μπορεί να ενώνει ιδέες διαμορφώνοντας ένα βασικό σχέδιο
4) Δείχνει την αγάπη του με αγκαλίτσες, φιλάκια και χαμογελάκια
5) Μπορεί να βάζει και να βγάζει αντικείμενα μέσα και έξω από ένα κουτί
6} Αρχίζει να αντιδρά στα αντικείμενα με τον κατάλληλο τρόπο - για παράδειγμα, αγκαλιάζει το αρκουδάκι του
7) Του αρέσει να μιμείται εσάς όταν κάνετε δουλειές του σπιτιού.

Απολαύστε ώρες ξέγνοιαστου και δημιουργικού παιχνιδιού μαζί με το παιδάκι σας!
Πριν αρχίσετε το παιχνίδι θυμηθείτε:
  • Διάρκεια κάθε δραστηριότητας: 5-15 λεπτά. Εάν το μωράκι σας το βρίσκει διασκεδαστικό, αφιερώστε περισσότερο χρόνο.
  • Για καλύτερα αποτελέσματα, κάντε μία με δύο δραστηριότητες την ημέρα. Επαναλάβετε τις αγαπημένες δραστηριότητες του μωρού σας όσο συχνά επιθυμεί.

1) Κυλώντας τις μπάλες:

Χαρακτηριστικά φυσικής δραστηριότητας: κυλώντας μια μπάλα• σταματώντας μια μπάλα 

Χαρακτηριστικά γλώσσας / επικοινωνίας: εκμάθηση λέξεων όπως «κύλα» ή «γύρω»  και άκουσμα από σχετικά τραγουδάκια

Μέσο: μια μεσαίου ή μεγάλου μεγέθους μπάλα και πλαστικά μπουκάλια ή ποτήρια

Χώρος: σε εξωτερικό ή εσωτερικό χώρο σε επίπεδη επιφάνεια

Ας παίξουμε!

  • Καθίστε στο πάτωμα, κοντά και αντικριστά με το μωρό σας με τα πόδια σας ανοιχτά σε σχήμα «ν». Πετάξτε ο ένας στον άλλο εναλλάξ τη μπάλα προσπαθώντας να την περιορίσετε εντός του χώρου των ποδιών σας και όχι ψηλά από το έδαφος.
kylontas-tis-mpales-a

kylontas-tis-mpales-b

Δοκιμάστε το!

  • Τοποθετήστε 4-8 πλαστικά αντικείμενα (μπουκάλια νερού ή πλαστικά ποτήρια) και δώστε στο μωρό σας μια μαλακή μπάλα. Βάλτε το να σταθεί σε κοντινή απόσταση και κυλήστε την μπάλα ώστε να ρίξετε τα πλαστικά αντικείμενα. Εάν χρησιμοποιήσετε πλαστικά ποτήρια μπορείτε να σχηματίσετε με αυτά μια πυραμίδα για περισσότερη εφευρετικότητα στη δραστηριότητα!
  • Κατά τη διάρκεια της δραστηριότητας, μπορείτε να τραγουδήσετε το τραγουδάκι «Ντενεκεδούπολη» του Γ. Μαρκόπουλου και της Ευγ. Φακίνου.


  • Μετά τη δραστηριότητα διαβάστε με το μωρό σας ένα παραμυθάκι σχετικό με ρόδες που κυλούν ή τραγουδήστε "Το χορό των μπιζελιών"..
Ο χορός των μπιζελιών
Το χοντρό μπιζέλι χορεύει τσιφτετέλι
χορεύει τσιφτετέλι στο χορό των μπιζελιών
και τα κολοκυθάκια χτυπάνε παλαμάκια
πάνω στην πρασινάδα και πάνω στο γκαζόν
Μ' ένα πράσινο καινούργιο παπιγιόν
προχωρώ για τον χορό των μπιζελιών
Ήρθ' η ώρα πια και ‘γω, ήρθ' η ώρα πια και ‘γω
να χορέψω με λαχτάρα, αγκαλιά με μια αγκινάρα
το πρώτο μου ταγκό
Βλίτο και σπανάκι χορεύουνε συρτάκι
χορεύουνε συρτάκι στο χορό των μπιζελιών
κι η μπάμια η μεγάλη χορεύει πεντοζάλη
πάνω στην πρασινάδα και πάνω στο γκαζόν.



2) Γύρω γύρω όλοι:

Χαρακτηριστικά φυσικής δραστηριότητας: αντίληψη του σώματος• αντίληψη του χώρου• ενδυνάμωση μυών και αρθρώσεων

Χαρακτηριστικά γλώσσας / επικοινωνίας: λεξιλόγιο (λέξεις κίνησης και ομοιοκαταληξίας)• διαφορετικοί ήχοι και τόνοι ομιλίας

Μέσο:  -

Χώρος: σε εξωτερικό ή εσωτερικό χώρο

Ας παίξουμε!

  • Δοκιμάστε σιγά σιγά τραγουδώντας το «Γύρω γύρω όλοι»
  • Τραγουδήστε το ξανά ακόμα πιο αργά παρατηρώντας το μωρό σας αν αντιγράφει τις κινήσεις σας.
gyrw-gyrw-oloi

Δοκιμάστε το!

  • Προσπαθήστε να κινήσετε το σώμα σας με διαφορετικούς τρόπους (π.χ. σκύψτε, τεντώστε και λυγίστε το σώμα σας διαμορφώνοντας σχήματα ή αντικείμενα).
  • Διαβάστε μαζί με το μωρό σας ένα παραμυθάκι που περιλαμβάνει χορούς.


Γύρω-γύρω όλοι
Γύρω-γύρω όλοι
Στη μέση ο Μανόλης,
Χέρια, πόδια στη γραμμή
Όλοι κάθονται στη γη!


3) Δραστηριότητα Έξω:

Χαρακτηριστικά φυσικής δραστηριότητας: φτάνοντας κάτι• μπουσουλώντας• τρέχοντας

Χαρακτηριστικά γλώσσας / επικοινωνίας: λεξιλόγιο (λέξεις για τη δράση και την κίνηση• λέξεις ομοιοκαταληξίας)

Μέσο:  παπούτσια ή σανδαλάκια

Χώρος: σε εξωτερικό χώρο, στο γρασίδι (είτε σε σπίτι είτε στο πάρκο)

Ας παίξουμε!

  • Διαβάστε μαζί με το μωρό σας ένα παραμυθάκι που περιλαμβάνει δραστηριότητες στη φύση, με ποιηματάκια ομοιοκατάληκτα ή όχι.
Έξω
Φτάσε ψηλά τον ουρανό
Δες πως πετάω τον χαρταετό(τέντωμα).
Σκύψε να πιάσεις το χώμα εδώ
Κοίτα ένα ζουζούνι μικρό και καλό (σκύψιμο).
Κυλίσου μικρό μου στην πράσινη χλόη
Να γίνεις μεγάλος με ΝΑ ένα μπόι (κυλώντας).
Τρέξε γύρω στο γρασίδι
Κάνε ένα μικρό ταξίδι (τρέξιμο).
Ψάξε ψάξε γι’  αεροπλανάκια,
Αλλά έχε το νου σου για γκρι συννεφάκια
(ανάσκελα στο γρασίδι κοιτώντας τον ουρανό).
drastiriothta-eksw

Δοκιμάστε το!

  • Δημιουργήστε τα δικά σας ποιηματάκια όταν βρίσκεται σε εξωτερικό χώρο. Αφήστε ελεύθερη την φαντασία σας!
  • Ενώ είστε έξω, διαβάστε ένα παραμυθάκι και ετοιμάστε ένα υγιεινό γεύμα (π.χ. κόψτε κομματάκια σταφυλιών ή μπανάνας).


Λύκε, Λύκε Είσαι Εδώ;
Περπατώ, περπατώ μες το δάσος
Όταν ο λύκος δεν είναι εδώ!
Περπατώ, περπατώ μες το δάσος
Όταν ο λύκος δεν είναι εδώ!
-Λύκε, λύκε είσαι εδώ;
-Παίρνω τη μαγκούρα μου και σας κυνηγώώώ!!


4) Κεφάλι Ώμοι Γόνατα και Πόδια.

Χαρακτηριστικά φυσικής δραστηριότητας: αντίληψη του σώματος• ενδυνάμωση μυών και αρθρώσεων

Χαρακτηριστικά γλώσσας / επικοινωνίας: λεξιλόγιο (λέξεις κίνησης)

Μέσο: Χρωματιστά στρογγυλά αυτοκόλλητα 

Χώρος: Εσωτερικός ή εξωτερικός.

Ας παίξουμε!

  • Τοποθετείστε τα αυτοκόλλητα πάνω στα μάτια σας, στα γόνατά σας, κ.τ.λ.
  • Κάντε το ίδιο και στο μωρό σας.
  • Σταθείτε όρθιοι και τραγουδήστε το γνωστό τραγούδι "Κεφάλι Ώμοι Γόνατα και Πόδια", ακουμπώντας κάθε φορά το σημείο του σώματος που αναφέρετε.

  • Παραλλαγή: Προσθέστε και άλλα σημεία του σώματός σας στο τραγούδι.
  • Μετά το πέρας του παιχνιδιού αφαιρέστε τα αυτοκόλλητα για να αποφευχθεί ο κίνδυνος κατάποσης. 
  • Αν θέλετε να αποφύγετε τα αυτοκόλλητα, χρησιμοποιήστε μαρκαδόρους.

5) Άκουσε προσεκτικά!

Χαρακτηριστικά φυσικής δραστηριότητας: Ακουστική αντίληψη • Λύση προβλημάτων

Χαρακτηριστικά γλώσσας / επικοινωνίας: λεξιλόγιο 

Μέσο: 3-5 αντικείμενα που έχουν ήχο (μαράκες, κουδουνάκια κ.τ.λ.), μικρή κουβέρτα.

Χώρος: Εσωτερικός.

Ας παίξουμε!

  • Τοποθετείστε στη σειρά 3-5 ηχογόνα αντικείμενα.
  • Στη συνέχεια καλύψτε τα με την κουβέρτα.
  • Καθίστε το μωρό σας κοντά στην κουβέρτα.
  • Βγάλτε την κουβέρτα και αποκαλύψτε τα αντικείμενα χτυπώντας τα ένα ένα με τη σειρά.
  • Κρύψτε τα αντικείμενα ξανά.
  • Σηκώστε την μία άκρη της κουβέρτας (το μωρό δεν πρέπει να έχει οπτική επαφή) και χτυπήστε ένα αντικείμενο.
  • Σηκώστε την κουβέρτα και δείτε αν το μωρό σας προσπαθεί να πιάσει το αντικείμενο που μόλις άκουσε.
  • Επαναλάβετε όσες φορές επιθυμείτε.

6) Ο μικρός ντραμίστας

Χαρακτηριστικά φυσικής δραστηριότητας: εξερεύνηση ήχων • ενδυνάμωση μυών και αρθρώσεων • σταθερός ρυθμός

Χαρακτηριστικά γλώσσας / επικοινωνίας: λεξιλόγιο 

Μέσο: κουζινικά όλων των ειδών (κατσαρόλες, κουτάλες κ.τ.λ.)

Χώρος: κουζίνα

Ας παίξουμε!

  • Τοποθετείστε όλα τα αντικείμενα στο πάτωμα της κουζίνας.
  • Αφήστε το μωρό σας να εξερευνήσει τους ήχους που μπορούν να αναπαραχθούν χτυπώντας τα.
  • Δείξτε στο μωρό σας εναλλακτικές ώστε να διαφοροποιηθεί ο ήχος χτυπώντας το ίδιο αντικείμενο με διαφορετικό τρόπο.
  • Αφού έχει παίξει και πειραματιστεί, μπορείτε να ξεκινήσετε να παίζετε με σταθερό ρυθμό, παρατηρείστε αν μπορεί το μωρό να σας μιμηθεί.
  • Παραλλαγή: Αγοράστε μουσικά όργανα κατάλληλα για την ηλικία του μωρού σας και αφήστε το να παίξει μαζί τους.
  • Βεβαιωθείτε ότι τα αντικείμενα που έχετε επιλέξει από την κουζίνα σας είναι ασφαλή και δεν θα προκαλέσουν τον τραυματισμό του μωρού σας.

ΠΗΓΕΣ: 



Warner, Penny, ( 1999), Baby Play and Learn 160 Games and Learning Activities fir the First Three Years, New York: Meadowbrook Press. (σσ. 91-111).

Παρασκευή, 26 Μαΐου 2017

Η Περιπέτεια

Στόχοι/Σκοποί:


  1. Τα παιδιά να μπορούν να ακολουθούν μη λεκτικές οδηγίες.
  2. Να μπορούν να παίζουν χωρισμένα σε ομάδες διαφορετικά ρυθμικά σχήματα.
  3. Επανάληψη στις έννοιες forte - piano και adante - allegro.
  4. Επανάληψη (ή και εισαγωγή) στο ρυθμό 7/8 (Καλαματιανός).
  5. Ρυθμική Συνοδεία σε δύο διαφορετικά ρυθμικά σχήματα 7/8.

Υλικά:

  1. Κρουστά όργανα τάξης
  2. cd player
  3. projector (προαιρετικά)

ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΑΣ:

Δραστηριότητα 1η:

     Χωρίζουμε τα παιδιά 2 ομάδες. Στην πρώτη ομάδα δίνουμε τύμπα, ξυλάκια, καστανιέτες και μαράκες και στη δεύτερη κουδουνάκια, καμπάνες, σείστρα, μεταλλόφωνα. Αν ο αριθμός των παιδιών της τάξης είναι μεγάλος και τα μουσικά όργανα που έχετε δεν επαρκούν για όλα, τότε μπορείτε να χωρίσετε τα παιδιά σε 3 ομάδες. Η τρίτη ομάδα θα αποτελεί "την ομάδα των φωνών και του τραγουδιού", η οποία παράγει ήχους με τη φωνή και το σώμα, τραγουδά και χορεύει ελεύθερα στο χώρο.
     Προετοιμάστε τα παιδιά λέγοντάς τους ότι θα τους μιλήσετε για μια περιπέτεια που ζήσατε πριν λίγες μέρες και ότι χρειάζεστε την βοήθειά τους. Ταυτόχρονα τους εξηγείτε ότι θα παίξετε το παιχνίδι του μαέστρου και όποτε δείχνετε με το χέρι σας την αντίστοιχη ομάδα, τότε μόνο επιτρέπετε να παίξει.

"Περιπέτεια"

Ήταν μια μέρα όμορφη μια μέρα με λιακάδα τότε που αποφάσισα να πάω για βαρκάδα.

Μπήκα λοιπόν στη βάρκα μου, φόρεσα το καπέλο ξεκίνησα ολοταχώς "σσσς", ησυχία θέλω!

Μα τότε ήταν που ακούστηκαν χτύποι δυνατοί κάτω από τη βάρκα, δυνατοί σαν αστραπές και βροντές και κεραυνοί μαζί... (παίζουν τα παιδιά της 1ης ομάδας).

Έκανα πως δεν άκουσα, μάλλον με πήρε ο ύπνος και ίσως ονειρεύτηκα όλους αυτούς τους χτύπους.

Η θάλασσα ήταν ήσυχη, ήρεμη σαν το λάδι και η βάρκα μου λικνίζοντας νανούρισμα και χάδι.

Μα τότε ήταν που ακούστηκαν χτύποι δυνατοί κάτω από τη βάρκα, δυνατοί σαν αστραπές και βροντές και κεραυνοί μαζί... (παίζουν τα παιδιά της 1ης ομάδας). Και ήχοι δυνατοί από κουδούνια και καμπάνες, ήχοι πολλοί και παράξενοι, θαρρείς και γκρεμίζονταν ολόκληρα βουνά από κατσαρόλες και κουτάλες και καμπάνες και κουδούνια... (παίζουν τα παιδιά της 2ης ομάδας).

Άρχισα να ταράζομαι φοβόμουν μήπως τάχα βρίσκοντας άγρια τέρατα κάτω από τη βάρκα.

Δεν ήτανε ιδέα μου.. Όλοι αυτοί οι χτύποι στην ήρεμη τη θάλασσα γινόταν καρδιοχτύπι.

Τότε ήταν που άρχισαν πάλι χτύποι δυνατοί κάτω από τη βάρκα, δυνατοί σαν αστραπές και βροντές και κεραυνοί μαζί... (παίζουν τα παιδιά της 1ης ομάδας). Και ήχοι δυνατοί από κουδούνια και καμπάνες, ήχοι πολλοί και παράξενοι, θαρρείς και γκρεμίζονταν ολόκληρα βουνά από κατσαρόλες και κουτάλες και καμπάνες και κουδούνια... (παίζουν τα παιδιά της 2ης ομάδας).

Και όχι μόνο αυτό, αλλά με μουγκρητά και φωνές και τσιρίδες και ήχοι από χτυπήματα με πόδια και χέρια, θαρρείς και όλος ο κόσμος γκρεμίζονταν με μιας... (παίζουν τα παιδιά της 1ης και της 2ης ομάδας, ενώ η τρίτη ομάδα παράγει ήχους με τη φωνή και το σώμα - Αν υπάρχουν 2 ομάδες τότε όλα τα παιδιά παράγουν τους αντίστοιχους ήχους με τη φωνή και το σώμα τους).

Ήμουν πλέον σίγουρος πως ήταν ένας δράκος - κάτω από τη βάρκα μου - και δυνατός σαν βράχος.

Έτρεμα από το φόβο μου τα δόντια μου χτυπούσαν. "Βαρκάδα γιατί ήθελα" συνέχεια ρωτούσα.

Τότε ήταν που άρχισαν πάλι χτύποι δυνατοί κάτω από τη βάρκα, δυνατοί σαν αστραπές και βροντές και κεραυνοί μαζί... (παίζουν τα παιδιά της 1ης ομάδας). Και ήχοι δυνατοί από κουδούνια και καμπάνες, ήχοι πολλοί και παράξενοι, θαρρείς και γκρεμίζονταν ολόκληρα βουνά από κατσαρόλες και κουτάλες και καμπάνες και κουδούνια... (παίζουν τα παιδιά της 2ης ομάδας).

Και όχι μόνο αυτό, αλλά με μουγκρητά και φωνές και τσιρίδες και ήχοι από χτυπήματα με πόδια και χέρια, θαρρείς και όλος ο κόσμος γκρεμίζονταν με μιας... (παίζουν τα παιδιά της 1ης και της 2ης ομάδας, ενώ η τρίτη ομάδα παράγει ήχους με τη φωνή και το σώμα - Αν υπάρχουν 2 ομάδες τότε όλα τα παιδιά παράγουν τους αντίστοιχους ήχους με τη φωνή και το σώμα τους).

Τρελάθηκα απ' το φόβο μου... Πήγα να ξεκινήσω να βάλω μπρος τη μηχανή μα αυτή έκανε πίσω.

Απ' την τρομάρα την πολλή έπεσα από τη βάρκα... Μες το νερό τα τέρατα θα ετοίμαζαν τα πιάτα. Για να με φάνε φυσικά!

Τότε ήταν που ακούστηκαν πάλι χτύποι δυνατοί κάτω από τη βάρκα, δυνατοί σαν αστραπές και βροντές και κεραυνοί μαζί... (παίζουν τα παιδιά της 1ης ομάδας). Και ήχοι δυνατοί από κουδούνια και καμπάνες, ήχοι πολλοί και παράξενοι, θαρρείς και γκρεμίζονταν ολόκληρα βουνά από κατσαρόλες και κουτάλες και καμπάνες και κουδούνια... (παίζουν τα παιδιά της 2ης ομάδας).

Και όχι μόνο αυτό, αλλά με μουγκρητά και φωνές και τσιρίδες και ήχοι από χτυπήματα με πόδια και χέρια, θαρρείς και όλος ο κόσμος γκρεμίζονταν με μιας... (παίζουν τα παιδιά της 1ης και της 2ης ομάδας, ενώ η τρίτη ομάδα παράγει ήχους με τη φωνή και το σώμα - Αν υπάρχουν 2 ομάδες τότε όλα τα παιδιά παράγουν τους αντίστοιχους ήχους με τη φωνή και το σώμα τους).
μικό
Τότε περίμενα να δω τέρατα και θηρία, μα αντί γι' αυτό, απίστευτο, είδα μια κομπανία.

Ψάρια κρατούσαν τύμπανα, κόρνα, κιθάρες ντέφια, βιολιά, μαντόλες, χίλια δυο... άιντε μεγάλα κέφια!

Και τότε ήταν που άκουσα πιο καθαρά... τύμπανα να παίζουν και ξυλάκια κ.τ.λ. (απαριθμείτε ένα ένα τα μουσικά όργανα που κρατούν τα παιδιά τα οποία παίζουν απαλά μόλις ακούσουν το όργανο που κρατούν στα χέρια τους).

Όλοι έπαιζαν πότε απαλά και πότε δυνατά, πότε αργά και πότε γρήγορα. (Τα παιδιά παίζουν ανάλογα με τις υποδείξεις των χεριών σας).

Πως έγινε και νόμισα πως όλοι αυτοί οι ήχοι ήταν το τέρας του νερού και το θεριό της φύσης;

Αυτό ήταν για να ξέρετε ο φόβος πως μπορεί τα ψάρια να κάνει τέρατα, τη μουσική βροντή.

Τα ψάρια μόλις με είδανε με φώναξαν παρέα και με τραγούδια κι όργανα περάσαμε ωραία!

Τότε ήταν που άκουσα και τραγούδια από ψάρια που τραγουδούσαν και χόρευαν, αληθινοί καλλιτέχνες μέσα στο νερό!!! (βάζουμε να ακούσουν το "θαλασσάκι μου" και τα παιδιά συνοδεύουν ρυθμικά στα 7/8, χορεύουν και τραγουδούν).

Σημείωση: Αν θέλετε να κάνετε επανάληψη σε συγκεκριμένα ρυθμικά στοιχεία, μπορείτε να ζητήσετε από κάθε ομάδα να παίζει συγκεκριμένα ρυθμικά μοτίβα. 

Δραστηριότητα 2η:

Το παρακάτω τραγούδι μπορείτε να το διδάξετε πριν την 1η δραστηριότητα ή αμέσως μετά.

"Θαλασσάκι μου"


Στίχοι:

Θάλασσα, θάλασσα τους
θαλασσινούς θαλασσάκι μου 
μη τους θαλασσοδέρνεις, 
θαλασσώνουμε για σένα
ξημερώνουμαι. 

Ροδόσταμο, ροδόσταμο να γίνεσαι
ωχ κι αμάν αμάν, 
τη ρότα τους να ραίνεις
θαλασσάκι μου και φέρε
το πουλάκι μου.

Θάλασσα κι αλμυρό νερό
να σε ξεχάσω δεν μπορώ.
Να σε ξεχάσω δεν μπορώ
θάλασσα κι αλμυρό νερό.

Θάλασσα, θάλασσα που τον 
έπνιξες ωχ κι αμάν αμάν
της κοπελιάς τον άντρα, 
θαλασσάκι μου και φέρε
το πουλάκι μου.

Κι η κοπελιά κι η κοπελιά
είναι μικρή θαλασσάκι μου
και δεν της παν τα μαύρα
θαλασσάκι μου και φέρε
το πουλάκι μου.

Θάλασσα κι αλμυρό νερό
να σε ξεχάσω δεν μπορώ.
Να σε ξεχάσω δεν μπορώ
θάλασσα κι αλμυρό νερό.

Παρτιτούρα:



Πορεία διδασκαλίας (για παιδιά Β' και Γ' Δημοτικού):

  • Διδάσκουμε το τραγούδι στα παιδιά
  • Συνοδεύουμε με παλαμάκια το ρυθμό των 7/8 τέταρτο παρεστιγμένο - τέταρτο-  τέταρτο και έπειτα 3+2+2 όγδοα.
  • Χωρίζουμε σε δύο ομάδες τα παιδιά και κάθε ομάδα παίζει διαφορετικά ρυθμικά σχήματα.
  • Έπειτα τους δίνουμε μουσικά όργανα και συνοδεύουμε το τραγούδι.

ΠΗΓΕΣ:

  • Πατσαντζόπουλος Κ. & Στάμου Λ. &Λυμπεροπούλου Σ. (2007). Μουσικοκινητική Αγωγή. Εκδ. Ο.Ε.Δ.Β. Αθήνα. (σσ. 156 - 161).
  • http://www.pi-schools.gr/books/dimotiko/mous_anth_a_st/dask/s_1_200.pdf, σελ. 33.

Τετάρτη, 10 Μαΐου 2017

Οι ρυθμικές αξίες ως μέσο ανάπτυξης της ρυθμικής ικανότητας

Σκοποί/Στόχοι:

  1. Να αναπτυχθεί η επικοινωνία και το αίσθημα αποδοχής από την ομάδα.
  2. Να αναπτυχθεί η ικανότητα κινητικής έκφρασης.
  3. Να αναπτυχθεί η ακουστική αντίληψη, η ρυθμική ικανότητα και η αυτενέργεια.
  4. Να αναπτυχθεί η κινητική δημιουργικότητα.
  5. Να αναπτυχθεί η συνεργασία.

Υλικά: 1 ταμπουρίνο.

Χώρος διεξαγωγής: Αίθουσα χωρίς θρανία ή η αυλή.

Απαιτούμενος Χρόνος: 1 διδακτική ώρα.

Δραστηριότητες:

Ήχος - Ηχώ.

 Ο εκπαιδευτικός καλεί τους μαθητές στον κύκλο και τους ζητά να πουν με τη σειρά το όνομά τους, συνοδεύοντας συγχρόνως με ηχηρές κινήσεις. α) χτυπώντας όλες τις συλλαβές, β) χτυπώντας μόνο την τονισμένη και γ) με κάποιον άλλο τρόπο που επινοεί το παιδί. Κάθε φορά που ακούγεται ένα όνομα, η υπόλοιπη ομάδα επαναλαμβάνει (ηχώ).

Παραλλαγή: Κάθε παιδί επιλέγει το όνομα ενός συμμαθητή του. Συνεχίζει το παιδί που άκουσε το όνομά του. Μόλις τελειώσει κάθεται σταυροπόδι και το παιχνίδι τελειώνει μόλις κάτσουν όλα τα παιδιά.

Ρυθμικές Αξίες.

Μέσα από συζήτηση σχετικά με τους τρόπους κίνησης ανθρώπων και ζώων, ο εκπαιδευτικός συνδέει τις ρυθμικές αξίες :


με μορφές μετακίνησης ανθρώπων, αλλά και το περπάτημα ζώων.

Για παράδειγμα: α) αργό περπάτημα, ελέφαντας - 

β) περπάτημα, βόλτα - 

γ) τρέξιμο ποντικάκι - 

δ) αναπηδήσεις, καγκουρό: όγδοο παρεστιγμένο με δέκατο έκτο.

Τέλος τα παιδιά συμμετέχουν εκφράζοντας λεκτικά και κινητικά τις ιδέες τους.


Ρυθμός και μετακίνηση.

Ο εκπαιδευτικός παίζει με ένα ταμπουρίνο (ή κάποιο άλλο κρουστό όργανο), τις ρυθμικές αξίες τις προηγούμενης δραστηριότητας και τα παιδιά διαλέγουν την ανάλογη μετακίνηση. Στις παύσεις (έπειτα από κάθε ρυθμικό στοιχείο), τα παιδιά επιλέγουν α) να κάνουν με το σωματικό σχήμα και β) να παίξουν τι ρυθμική αξία με ηχηρές κινήσεις.

Μουσική, Ρυθμός και Κίνηση

Τα παιδιά ακούν μουσική σε ρυθμό march π.χ το Radetchky March του Strauss



α) τη συνοδεύουν με ηχηρές κινήσεις μιμούμενα τον εκπαιδευτικό ή αυτοσχεδιάζοντας.

β) μετακινούνται στο χώρο με τρόπο που αντιστοιχούν στις ρυθμικές αξίες. Οι αλλαγές γίνονται στο τέλος κάθε μουσικής φράσης.

γ) κάθε μαθητής επιλέγει έναν από τους τέσσερις τρόπους που θα μετακινηθεί (περπάτημα, τρέξιμο, κ.τ.λ) και με το σύνθημα του εκπαιδευτικού αλλάζει τρόπο μετακίνησης.


Ρυθμικές αξίες και Κινητική εξερεύνηση

Κάθε παιδί επιλέγει μία από τις ρυθμικές αξίες που ήδη έχουν διδαχθεί σε προηγούμενες δραστηριότητες (μισό, τέταρτο ή όγδοο παρεστιγμένο με δέκατο έκτο) και κινείται αναλόγως. Στη συνέχεια εντοπίζει τα παιδιά που έχουν επιλέξει το ίδιο ρυθμικό στοιχείο με εκείνο και γίνεται ομάδα μαζί τους, Με αυτό τον τρόπο δημιουργούνται 3 ομάδες. Ο εκπαιδευτικός παίζει εναλλάξ τις ρυθμικές αξίες και αντίστοιχα κινείται η κάθε ομάδα κάθε φορά που ακούει το ρυθμικό στοιχείο που ανήκει. Στη συνέχεια προτρέπει τα παιδιά να βρουν ποικίλους τρόπους για να κινηθούν με βάση φυσικά το ρυθμικό στοιχείο που ανήκουν και να καταλήξουν στην κίνηση που τα εκφράζει καλύτερα.


Κινητική Σύνθεση

Τα παιδιά σχηματίζουν τριάδες, ένα από κάθε ομάδα από την προηγούμενη δραστηριότητα. Έπειτα κάθε παιδί μαθαίνει στα υπόλοιπα παιδιά της ομάδας του την κίνηση που είχε επιλέξει. Συνθέτοντας όλες τις κινητικές προτάσεις κάθε ομάδα καταλήγει σε μια κινητική σύνθεση την οποία παρουσιάζει.


Αξιολόγηση:
  1. Να μπορεί το παιδί να συνεργάζεται στην ομάδα.
  2. Να μπορεί να συνδέει τις ρυθμικές αξίες με συγκεκριμένες μορφές μετακίνησης.
  3. Να μπορεί να ερμηνεύει τα ακουστικά ερεθίσμτα.
  4. Να μπορεί να επινοεί και να επαναλαμβάνει μια μορφή μετακίνησης.
  5. Να μπορεί να συνεργάζεται με την ομάδα.


ΠΗΓΗ:

Σάββατο, 22 Απριλίου 2017

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΛΑΙΚΑ ΜΟΥΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ


      Οι παρακάτω σημειώσεις και βίντεο αποτελούν ένα επικουρικό κομμάτι της διδασκαλίας μου στο κεφάλαιο των παραδοσιακών μουσικών οργάνων.


ΚΡΟΥΣΤΑ

ΝΤΑΟΥΛΙ

Πρόκειται για ένα κύλινδρο με δύο δερμάτινες βάσεις τεντωμένες με σκοινί. Παίζεται με δύο νταουλόξυλα. Το ξύλο του αριστερού χεριού – βέργα ή βίτσα είναι λεπτό και ελαφρύ. Το ξύλο του δεξιού χεριού – κόπανος – είναι χοντρύτερο και βαρύτερο. Δεν είναι σολιστικό όργανο, παίζεται με ένα τουλάχιστον μελωδικό όργανο. Μαζί με το ζουρνά αποτελούν τη ζυγιά (παραδοσιακό οργανικό συγκρότημα της ηπειρωτικής κυρίως Ελλάδας, το οποίο αποτελείται από ένα νταούλι και ένα ή δύο ζουρνάδες).



ΤΟΥΜΠΙ

Ουσιαστικά είναι ένα μικρό νταούλι ακαθόριστης τονικής οξύτητας και παίζεται συνήθως στα νησιά. Φτιάχνεται με τα ίδια υλικά και με τον ίδιο τρόπο με το νταούλι. Το τουμπί παίζεται κρεμασμένο από τον αριστερό ώμο ή από τον λαιμό. Χτυπιέται στη μια δερμάτινη επιφάνεια με τα χέρια (παλάμες και δάχτυλα) ή με δύο μικρά ξύλα, τα τουμπόξυλα ή λαούδια. Δεν είναι σολιστικό όργανο, συνοδεύει ένα μελωδικό (τσαμπούνα ή λύρα) ή στη νησιωτική ζυγιά (βιολί, λαούτο, τουμπί).



ΝΤΕΦΙ

Ονομάζεται και νταιρές (Μακεδονία και Θράκη). Πρόκειται για ένα ξύλινο κύλινδρο με  διάμετρο 20 – 50 εκ., με σκεπασμένη με δέρμα τη μια του πλευρά. Παίζεται με τα χέρια, κρατιέται με το αριστερό χέρι και χτυπιέται με το δεξί ή με τα δύο χέρια. Συνοδεύει τη λύρα, τη γκάιντα, το βιολί και λαούτο, μπορεί όμως να παιχτεί και μόνο του.




ΤΟΥΜΠΕΛΕΚΙ

Ονομάζεται και ταραμπούκα ή στάμνα. Συναντιέται κυρίως στη Βόρεια Ελλάδα και στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Αποτελείται από πήλινο σκελετό σε σχήμα στάμνας, χωρίς λαβή, ανοιχτός στο ένα άκρο και σκεπασμένος στο στόμιο με δέρμα. Παίζεται με τα δύο χέρια και συνοδεύει συνήθως τη γκάιντα, αλλά και τη λύρα, το τζουρά κ.τ.λ.


ΑΕΡΟΦΩΝΑ

ΚΛΑΡΙΝΟ
           Από τον αρχαιοελληνικό προπομπό του, τον αυλό, μέχρι το σημερινό κλαρίνο οι ομοιότητές παραμένουν σχεδόν ίδιες ως προς την τεχνική εκτέλεσης και την κατασκευή. Είναι πασίγνωστο το ειδικό βάρος που έχει το κλαρίνο στην ελληνική δημοτική μουσική. Είναι πολύ διαδεδομένο σε όλες τις γωνιές της χώρας, ιδιαίτερα δε στην Πελοπόννησο, στη Στερεά, στην Ήπειρο και στη Θεσσαλία, χωρίς να λείπει και από την υπόλοιπη επικράτεια. Δεν είναι απολύτως σίγουρο το πώς το κλαρίνο διαδόθηκε στην Ελλάδα, αντικαθιστώντας άλλα παλαιότερα όργανα όπως η φλογέρα και ο ζουρνάς. Κατά μια απλούστερη εκδοχή, το κλαρίνο πέρασε στους Έλληνες από τους Τούρκους περιοδεύοντες μουσικούς, οι οποίοι το έφεραν από την Ευρώπη τον καιρό της τουρκοκρατίας. 
    

ΦΛΟΓΕΡΑ

Είναι είδος τύπου φλάουτου και κατασκευάζεται από καλάμι, ξύλο, μπρούντζο, σίδερο, κόκαλο ή και πλαστικό. Κρατιέται λίγο λοξά προς τα δεξιά και έχει 6 ή 7 τρύπες. Συναντάται κυρίως στην Ηπειρωτική Ελλάδα.




ΣΟΥΡΑΥΛΙ

Είναι όργανο τύπου φλάουτου. Το μέρος όπου φυσάει ο παίχτης δεν είναι εντελώς ανοιχτό, αλλά λοξοκομμένο και κλεισμένο με μια τάπα, που αφήνει μόνο μια λεπτή σχισμή. Συναντάται κυρίως στα νησιά του Αιγαίου και στη Βόρεια Ελλάδα. Κατασκευάζεται από καλάμι, ξύλο, μπρούντζο, σίδερο και κόκαλο. Κρατιέται ίσια και έχει 6 ή 7 τρύπες.


ΜΑΝΤΟΥΡΑ

Είναι όργανο τύπου κλαρινέτου με μονό επικρουστικό γλωσσίδι και κατασκευάζεται από καλάμι. Έχει 4 ή 5 τρύπες και συναντάται στην Κρήτη και στα νησιά του Αιγαίου.




ΖΟΥΡΝΑΣ

Είναι όργανο τύπου όμποε, με διπλό γλωσσίδι. Κατασκευάζεται από ξύλο ή πάφιλα (ορείχαλκο έλασμα). Αποτελείται από τρία μέρη, ενώ ο σωλήνας του είναι ελαφρά κωνικός και καταλήγει σε ένα χωνί. Έχει 7 τρύπες και μέγεθος 20 – 60 εκ. Συναντάται στη Μακεδονία, τη Θράκη, τη Δυτική Ρούμελη, Μυτιλήνη κ.α. Είναι όργανο για ανοιχτό χώρο λόγω του οξέως και διαπεραστικού του ήψου. Παίζεται πάντα με νταούλι (ηπειρωτική ζυγιά).



ΤΣΑΜΠΟΥΝΑ
  
Προέρχεται από τη νησιωτική Ελλάδα, αποτελείται από το ασκί, το επιστόμιο και τη συσκευή για την παραγωγή ήχου με δύο καλαμένιους αυλούς, μονό επικρουστικό γλωσσίδι και 5 τρύπες ο καθένας. Η τσαμπούνα για τη νησιωτική Ελλάδα είναι το κατεξοχήν λαικό όργανο, που συνοδεύει το χορό και το τραγούδι στο γάμο, τα βαφτίσια και τα πανηγύρια. Παίζεται μόνη της ή με το τουμπάκι.



ΓΚΑΙΝΤΑ
        
Προέρχεται από την Ηπειρωτική Ελλάδα κυρίως τη Μακεδονία και τη Θράκη. Είναι μεγαλύτερη σε μέγεθος συγκρινόμενη με τη νησιωτική τσαμπούνα, αποτελείται από το ασκί, το επιστόμιο και τη συσκευή για την παραγωγή ήχου με δύο καλαμένιους άνισους αυλούς και μονό επικρουστικό γλωσσίδι. Ο κοντύτερος αυλός έχει 6 ή 7 τρύπες ενώ ο μεγαλύτερος δεν έχει καθόλου τρύπες. Παίζεται μόνη της αλλά και με τουμπελέκι , νταιρέ, νταούλι ή και λύρα.


ΧΟΡΔΟΦΩΝΑ

ΒΙΟΛΙ

Το βιoλί είναι έγχορδο μουσικό όργανο που παίζεται με δοξάρι. Έχει 4 χορδές διαφορετικού τονικού ύψους (σολ, ρε, λα, μι), που χορδίζονται κατά διαστήματα πέμπτης και η μουσική του έκταση περιλαμβάνει 44 χρωματικούς φθόγγους. Το βιολί στηρίζεται στον ώμο ενώ με το ένα χέρι και ο μουσικός απλώς πιέζει τις χορδές ενώ με το άλλο κινεί το δοξάρι επάνω στις χορδές.


ΤΑΜΠΟΥΡΑΣ

Πρόκειται για ένα λαουτοειδές όργανο με ημισφαιρικό ηχείο, μακρύ χέρι που ξεπερνά το ένα μέτρο και με 3 ή 4 διπλές χορδές.
  • Μπουζούκι
  • Μπαγλαμάς
  • Σάζι
Ο ταμπουράς και όλες οι παραλλαγές του παίζονταν συνήθως μόνος του. Είναι ένα όργανο με λεπτό και αδύνατο σχετικά ήχο, κατάλληλο για συνοδεία τραγουδιού ή ολιγοπρόσωπων χωρών σε κλειστό χώρο.


ΛΑΟΥΤΟ

Πρόκειται για ένα μεγάλο αχλαδόσχημο ηχείο και μακρύ χέρι, με μπερντέδες, «σπασμένο» προς τα πίσω, στο επάνω μέρος. Έχει κλειδιά από τα πλάγια, με 4 διπλές χορδές στερεωμένες στον καβαλάρη, πάνω στο καπάκι και παίζεται με πένα. Είναι όργανο κυρίως συνοδευτικό για τη λύρα, το κλαρίνο, το σαντούρι κ.τλ.



ΟΥΤΙ

Πρόκειται για ένα μεγάλο αχλαδόσχημο ηχείο, κοντό και φαρδύ χέρι, χωρίς μπερντέδες, με κεφαλή που σχηματίζει σχεδόν ορθή γωνία και έχει τα κλειδιά στα πλάγια. Παίζεται με πλήκτρο και έχει 5 εντέρινες χορδές, στερεωμένες στον καβαλάρη. Προέρχεται από τη Μικρά Ασία.



ΛΥΡΑ

Έχει αχλαδόσχημο ηχείο και κυρτό χέρι, χωρίς μπερντέδες, τα κλειδιά βρίσκονται από πίσω προς τα εμπρός, έχει καβαλάρη, 3 μονές χορδές και παίζεται με δοξάρι. Προέρχεται από την Κρήτη και συνοδεύεται από δύο λαούτα ή και τουμπελέκι.


ΚΕΜΕΝΤΖΕΣ

Παίζεται στον Πόντο και στην Καππαδοκία. Έχει φιαλόσχημο ηχείο και κοντό χέρι, χωρίς μπερντέδες. Τα κλειδιά βρίσκονται από εμπρός προς τα πίσω, έχει ταστιέρα, καβαλάρη, 3 μονές χορδές και παίζεται με δοξάρι.



ΚΕΜΑΝΕΣ

Παίζεται από Έλληνες της Καππαδοκίας, πρόκειται για έγχορδο με τόξο. Έχει μακρόστενο φιαλόσχημο ηχείο, κοντό χέρι με ταστιέρα χωρίς τάστα, κεφάλι όπως του βιολιού και κλειδιά από τα πλάγια. Έχει 6 χορδές, 6 συμπαθητικές και δύο ψυχές.


ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΛΥΡΑ

Διαθέτει τρεις χορδές, τις οποίες ο εκτελεστής πιέζει επί του σώματος του οργάνου με τα νύχια του αριστερού χεριού, τεχνική που απαντάται σε πολλά παρόμοια έγχορδα όργανα, όπως την κρητική λύρα.  Οι χορδές χορδίζονται σε διάστημα τετάρτης, με τις δύο πρώτες να έχουν τον κυρίαρχο ρόλο στη μελωδία και την τελευταία να χρησιμοποιείται περισσότερο για να κρατάει το ίσο.
Όπως και τα περισσότερα είδη λύρας στον κόσμο, παίζεται με δοξάρι, με το σώμα του οργάνου να ακουμπά σε όρθια θέση τα γόνατα του εκτελεστή, ή κρατώντας τη στο ύψος του στήθους (όταν ο εκτελεστής παίζει όρθιος ή περπατώντας). Το δοξάρι αποτελείται από μια ελαστική ξύλινη βέργα, στην οποία στερεώνεται μια δέσμη από τρίχες αλόγου. 



ΚΑΝΟΝΑΚΙ

Έχει σχήμα τραπεζίου, με τη δεξιά πλευρά κάθετη προς τη μεγάλη βάση και τις χορδές κατά μήκος των δύο παράλληλων πλευρών του. Έχει μανταλάκια (κινητοί μπερντέδες, όπου με το ανέβασμα ή με το κατέβασμά τους υψώνουν ή χαμηλώνουν το ύψος διαφόρων φθόγγων κατά ένα τέταρτο του τόνου). Παίζεται με δύο πένες (νύχια), που προσδένονται στους δείκτες των δύο χεριών με μετάλλινες δακτυλήθρες Προέρχεται από την Κωνσταντινούπολη (Άραβες, Τούρκοι). 




ΣΑΝΤΟΥΡΙ

Έχει σχήμα ισοσκελούς τραπεζίου, με μετάλλινες χορδές κατά μήκος των δύο παράλληλων πλευρών του. Σε κάθε φθόγγο αντιστοιχούν 3 έως 5 χορδές. Πάιζεται με δύο λεπτά ραβδάκια (μπαγκέτες). Προέρχεται από τη Μικρά Ασία, την ηπειρωτική και νησιωτική Ελλάδα.




Στους παρακάτω συνδέσμους μπορείτε να βρείτε βίντεο, powerpoint και slideshare που αφορούν συνολικά τα παραδοσιακά μουσικά όργανα.



3) 


Τελειώνοντας το κεφάλαιο αυτό μην ξεχάσετε να δείξετε στους μαθητές σας το παρακάτω βίντεο:
πρόκεται για μια αριστουργηματική 5λεπτη κουρδική ταινία

Είναι η μικρού μήκους (5:11) ταινία του Σινάν Τσετίν η οποία έμμεσα
αναφέρεται στην απαγόρευση της Κουρδικής γλώσσας και μουσικής από το Τουρκικό κράτος, αναπαριστώντας ένα αστείο περιστατικό που αφορά
ανάλογη απαγόρευση των Κεμαλιστών για την ... τουρκική μουσική στη
δεκαετία του '30. Ονομάζεται "Be Happy. It's an Order."

Το περιστατικό διαδραματίζεται στην Ανατολία το 1934.




ΑΝΤΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ:

Για να είμαι σίγουρη ότι οι μαθητές μου έχουν μάθει τα παραδοσιακά όργανα παίζω μαζί τους ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΩΝ ΗΧΩΝ. Σε πρώτη φάση δίνω σε κάθε ομάδα τις εικόνες των μουσικών οργάνων έτσι ώστε όταν ακούν το ηχητικό παράδειγμα να μπορούν πιο εύκολα να καταλάβουν (βρίσκοντας και οπτικά) ποιο μουσικό όργανο ακούγεται.

ΠΗΓΕΣ:

 Ανωγειανάκης Φοίβος, Ελληνικά Λαικά Μουσικά Όργανα, εκδόσεις Μέλισσα.